ÇAY

9/11/2026

Pazartesi sabahı 🙂 Masamda bardaklar birikmeye başladı bile. Kahve, su, çay…

Zihinsel olarak bir şeye odaklandığımda ateş elementim yükseliyormuş. Bu nedenle onu dengelemek için sıvı tüketme eğilimindeymişim. Mış diyorum, bunu öğreneli birkaç yıl oldu.

Gençliğimde dershanede çay ocağını neredeyse ben açardım. Katıldığım eğitimlerde ara verildiğinde sınıftan ilk çıkıp çay arayan bendim. Çalışırken, özellikle yoğun olduğumda masamın üzerinde yarım kalmış çay bardakları olurdu. Çaycının, “Bugün çok oldu, yeter artık!” diye uyardığı da olurdu. Evde her köşede yarım kalmış bir çay bardağı bulunurdu. Hâlâ da bulunur.

Restorana gittiğimizde sipariş verirken çay isterim. “Yemekten sonra mı?” diye sorarlar, “Yok, önce,” derim. Çocuklarla yemeğe gittiğimizde uzun süre oturamıyorduk. Sonrasında çay içemediğim için önden isteme alışkanlığı edinmiştim. Eşim farklı bir nedenle bana kızdığında ilk gözüne batan şey çayım olurdu. Başka bir şey bulamayınca ona söylenirdi.

Fakat ben bunun nedenini hiç bilemezdim. Bu bir çeşit takıntı mıydı, bağımlılık mıydı, anlamazdım. Bunun yerine su da olabilirdi ama çaydı. Kahve ve farklı çaylar denedim, olmadı.

Sonra bir gün bir yerde, ateş elementi yüksek, hareketli, duygusal ve zihinsel regülasyonda zorlanan insanların sakinleşmek için sıvıya yöneldiğini öğrendim. O an o kadar rahatlamış ve mutlu olmuştum ki… Yaptığım ama anlam veremediğim, bazen suçlu bile hissettiğim bir davranışın nedenini öğrenmek beni inanılmaz rahatlatmıştı. Doğru ya da yanlış olması çok önemli değil. Ben inandım, bu yeterli.

Bilincimiz yerinde de olsa, zeki de olsak, içe dönük farkındalığımız yüksek de olsa kendimizle ilgili kontrol edemediğimiz, bilmediğimiz duygu ve davranışlarımız ciddi boyutta. Bir tarafımız hep hipnoz hâlinde yaşıyor. Hani rüya görürken uykuda olduğunu anlarsın da bir türlü uyanamazsın ya, ona benziyor. Düşünüyorum, karar veriyorum, davranışı sergiliyorum ama aslında bunu neden yaptığımı bilmiyorum.

Farkında olmadığım o kadar çok tetikleyici var ki… Bilinç dışım, kolektif bilinç, dürtülerim, farkında olmadığım duygularım… Dün yine buna benzer bir şey yaşadım.

Bir şey istiyordum ve bunun için çaba sarf ediyordum. Bir anda, bunu neden istediğimi daha derinlemesine düşününce hiç beklemediğim bir duyguyla yüzleştim. “Hadi canım!” dedim, kendimi aksine ikna etmeye çalıştım ama objektif baktığımda kabul ettim. Kabul ettikten sonra isteğim de kayboldu.

Bundan da hiç hoşlanmadım. Mızmızca istemek hoşuma gitmişti. Sonuçta başka bir nedenden ötürü beni mutlu edecekti. Evet, başlangıçta beni tetikleyen başka bir duyguydu ama elde edeceğim şey başkaydı. Basit, hatta çocukça bir davranıştı. Fakat öz farkındalığım devreye girince içerideki mekanizmayı algılamak şaşırtıcıydı.

Uzun uzun anlatmaya çalıştığım “Kendinle tanışıyor musun?” konusuna bu bir örnek olabilir. İnsanlar aynı duyguları ya da alışkanlıkları paylaşsalar bile bunların altında yatan nedenler ve sonuçta elde ettikleri şeyler bambaşka olabiliyor. Bu nedenle genellemeler ve prosedürler bir noktadan sonra işe yaramayabiliyor.

İnsanın kendisinden başkasına karşı dürüstlüğü sınırlı. Bunun nedenlerinden biri personasını koruma isteğiyse diğeri kendini ifade edememek olabilir. Hissettiklerini kelimelere dökemiyor olması da çok olası. Bu nedenle insanın kendisi dışında biri tarafından çözülmesi ve anlaşılması çok zor.

Peki, bu yüzde yüz mümkün müdür? Düşünüyorum, bence değil. Fakat yaşam kalitesini artırmak, daha sağlıklı ve keyifli yaşayabilmek için çaba şart. Yoksa bir ömür uykuda geçer.

“Geçsin, uykuda geçsin. Yeter ki acı çekmeyeyim, kendimi yormayayım,” diyecek insanların sayısı da az tabii. Bu da saygı duyduğum bir tercih. Mutlaka bunun altında da anlaşılabilir bir neden vardır.

Her şey insanın yaşama atfettiği anlamda bitiyor.